ΤΟ ΑΜΑΞΙ ΣΤΗ Ν.ΒΥΣΣΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ Ν.ΟΡΕΣΤΙΑΔΑΣ

ΤΟ ΑΜΑΞΙ ΣΤΗ Ν.ΒΥΣΣΑΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ Ν.ΟΡΕΣΤΙΑΔΑΣ

 Αμάξι με ζεμένες αγελάδες.

Το αμάξι ή αλλιώς κάρο, ήταν μέχρι τη δεκαετία του εβδομήντα στη Ν. Βύσσα αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της Ν. Ορεστιάδας  το κατεξοχήν μεταφορικό μέσο.

          Η λέξη αμάξι προέρχεται από την αρχαία ελληνική άμαξα (=άμα  +    άξων ) – αμάξιον - αμάξι, ενώ η λέξη κάρο από το λατινικό carrus = άμαξα.

          Στην περιοχή της Ν. Ορεστιάδας, σε μερικά χωριά το ανέφεραν ως κάρο και σε μερικά ως αμάξι. Εμείς θα το αναφέρουμε ως αμάξι, γιατί έτσι το ονόμαζαν στη Ν. Βύσσα αλλά και γιατί αυτό είναι το ελληνικό όνομα. Βεβαίως σε άλλες περιοχές της Ελλάδας λεγόταν και βοϊδάμαξα, αραμπάς, νταλίκα, σούστα, παϊτόνι, λαντόν, ανάλογα με τη χρήση του.

ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ Ν.ΟΡΕΣΤΙΑΔΑΣ Από τα παιδιά της γενιάς του 1960 και παλιότερα

ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ Ν.ΟΡΕΣΤΙΑΔΑΣ

Από τα παιδιά της γενιάς του 1960 και παλιότερα

Η κούνια είναι ένα από τα πιο γνωστά και πιο αγαπημένα παιχνίδια των παιδιών.

      Το παιχνίδι είναι στενά συνδεδεμένο με το παιδί. Παιχνίδι σημαίνει παιδί και παιδί σημαίνει παιχνίδι. Το παιδί , μόλις θα βρει ευκαιρία, θα επιδοθεί στο παιχνίδι. . Με το παιχνίδι του δίνεται η δυνατότητα να δημιουργήσει, να αναπτύξει κριτική σκέψη και  φαντασία, να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, πνεύμα συνεργασίας και εποικοδομητικής άμιλλας και γενικά να διαπλάσει  τον χαρακτήρα του.

Τα περισσότερα παιχνίδια της σημερινής εποχής είναι βιομηχανικά και ηλεκτρονικά και κυρίως ατομικά, ενώ της παλιότερης εποχής ήταν κυρίως ομαδικά, επινοήσεις και κατασκευές των ίδιων των παιδιών.

ΤΑ ΚΑΡΠΟΥΖΙΑ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

ΤΑ ΚΑΡΠΟΥΖΙΑ ΣΤΗ Ν.  ΒΥΣΣΑ

          Ευλογημένο καλοκαίρι !  Ζέστη αφόρητη αλλά και απαραίτητη για να μεγαλώσουν τα φυτά και να δέσουν οι καρποί των δέντρων. Τα φασολάκια από μέρα σε μέρα διαφοροποιούνται σε μέγεθος, τα κολοκύθια εμφανίζονται στις μύτες των πανέμορφων κίτρινων λουλουδιών, τα μήλα, τα ΄΄αρμούτια΄΄ και τα ΄΄αβρόμπλα΄΄ μεγαλώνουν όλο και πιο πολύ και γενικά κάθε φυτό βιάζεται να δώσει τους καρπούς του και να τους μεγεθύνει.

          Στη Ν. Βύσσα, στα παλιότερα χρόνια,  τότε στη δεκαετία του 1950, του 60 και του 70, όλοι οι κάτοικοι, γύρω στις 6.000 ψυχές, ασχολούνταν αποκλειστικά με τη ΄΄μητέρα γη΄΄. Εργατικοί και καλοί γνώστες της γεωργίας, επιδίδονταν με μεράκι και συστηματικά στις διάφορες καλλιέργειες, απολαμβάνοντας και τα οικονομικά αποτελέσματα της κοπιώδους προσπάθειας τους.  Γιατί η γη τους είναι εύφορη και τους ανταμείβει με το παραπάνω, εφόσον την αγαπούν και την προστατεύουν.

««ΛΟΝΤΖΙΕΣ»» ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

««ΛΟΝΤΖΙΕΣ»» ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

Η Λόντζια αυτή στη Ν. Βύσσα περιμένει κι άλλους επισκέπτες για να συμπληρωθούν οι θέσεις.

          -Μήτσιου, μπήτσαν δουλειές σ’ ;

          -Ου, μπήτσαν δε  λες. Τώρα να πα’αίνου καμιά βόλτα κατ’ τα μπακάλια, να πιω κι καμιά ρακή. Συ τι θα κάμ’ς;

          -Τι να κάμου γω, θα βγω στη λόντζια να ξισκάσου καμπόσου. Το ίδιου δεν κάμνου κάθι μέρα; Στη λόντζια θα μάθου κι τι γίνητει στου χουριό. Θα γιμίσου κι τις λαήνεις.

          -Κι καλά θα κάμ’ς. Τόσ(η) δουλειά έκαμεις σήμιρα. Γω πα’αίζου τώρα.

          -Κοίταξει να μην αργήσ’ς του βράδυ. Ταχιά στου χουράφ(ι) έχουμει πάλι πιρσσή δουλειά.

          -Χίτς μη σταναχουριέσει. Θα έρτου νουρίς.

 λ

Λόντζες γίνονταν κι σ' άλλες περιοχές της Ελλάδας, 

αλλά με άλλη ονομασία.

          Ο διάλογος αυτός μας παραπέμπει στις λόντζιες που γίνονταν τα παλιότερα χρόνια σε κάθε γειτονιά της Ν. Βύσσας.

          Η λέξη ΄΄λόντζια΄΄ προέρχεται από την ιταλική λέξη loggia που σημαίνει ΄΄θεωρείο΄΄, δηλαδή το θεωρείο του θεάτρου και αργότερα στις βενετοκρατούμενες περιοχές της Ελλάδας σήμαινε κυκλικό ή πολυγωνικό κιόσκι με τζαμαρία.  Μετέπειτα ήταν ειδικός χώρος του παλατιού, τόπος συνάντησης των ευγενών. Εδώ οι άρχοντες συζητούσαν για τις διάφορες υποθέσεις  και έπαιρναν αποφάσεις για θέματα που αφορούσαν  την οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου. Παράλληλα ήταν και τόπος συνάντησης και ψυχαγωγίας τους. Ο διοικητής παρακολουθούσε τις διάφορες εκδηλώσεις που πραγματοποιούνταν και ανακοίνωνε τις διάφορες αποφάσεις τους προς τον λαό. Ήταν δηλαδή ο χώρος που συγκεντρώνονταν  και συζητούσαν όλα τα νέα της ημέρας.

          Είναι βέβαια απορίας άξιο και δεν μπορεί να εξηγηθεί πώς μια λέξη και το νόημά της μεταδίδεται από τις βενετοκρατούμενες περιοχές σε άλλους τόπους που δεν έχουν καμιά σχέση γεωγραφικά και πολιτιστικά. Έτσι και η έννοια της κυκλικής συγκέντρωσης μεταφέρεται στη Ν. Βύσσα και γίνεται χώρος συγκέντρωσης σε κύκλο, ή μάλλον καλύτερα σε ημικύκλιο, για τις γυναίκες του χωριού μας.

΄΄Τα Χριστού΄΄ κόβουν τα γρούνια.

΄΄Τα Χριστού΄΄ κόβουν τα γρούνια.

   Τα παλιά χρόνια έτρεφαν   μόνο   μαύρα γουρούνια.          

Στη Ν. Βύσσα αλλά και σε πολλά άλλα χωριά της Ορεστιάδας, τα Χριστούγεννα τα λένε ΄΄Τα Χριστού΄΄. Αυτό δεν είναι λάθος, είναι συγκοπή της φράσης ΄΄Τα γενέθλια του Χριστού΄΄, όπως ονόμαζαν οι εκκλησιαστικοί πατέρες τα Χριστούγεννα,  φεύγει η λέξη γενέθλια και μένει ΄΄Τα Χριστού΄΄.

          ΄΄Τα Χριστού΄΄, πέρα από το χαρμόσυνο και κοσμοϊστορικό γεγονός της ενανθρώπισης του Θεού, αποτελούσε και μια γιορτή, που τα παλιά χρόνια τη βίωναν έντονα, πιο έντονα από την τωρινή εποχή. ΄΄Καμήλα΄΄,  ΄΄Κόλιντρα΄΄, ΄΄Σούρβα΄΄, ΄΄Τεμπελέκια΄΄, ήταν μερικά από τα δρώμενα,  τα οποία απολάμβαναν μικροί και μεγάλοι.   Ένα άλλο όμως σημαντικό γεγονός, που ήταν απόλυτα συνδεδεμένο με ΄΄Τα Χριστού΄΄, ήταν το σφάξιμο του γουρουνιού,

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ ( Μέρος Α΄ )

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ ( Μέρος Α΄ )

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ

ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

( Μέρος  Α΄ )

Με το ΄΄αμάξι΄΄ φορτωμένο μεταφέρουν τα προϊόντα τους οι γεωργοί.

1) Αγανατζής. 2) Αγελαδάρης 3.Αλμπάντης 4.Γεωργός 5.Έμπορας.

          Η ανάγκη για επιβίωση και η αντιμετώπιση των διαφόρων προβλημάτων της καθημερινής ζωής, ανάγκασαν τους ανθρώπους να αναπτύξουν διαχρονικά διάφορα επαγγέλματα.

          Με την πάροδο του χρόνου, την τεχνολογική ανάπτυξη και τη βιομηχανοποίηση της παραγωγής, πολλά από τα επαγγέλματα αυτά μετεξελίχτηκαν ή ακόμα και εξαφανίστηκαν.  Αυτά είναι τα παραδοσιακά επαγγέλματα, από τα οποία πολλά είναι κοινά σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας , ενώ άλλα άνθισαν σε ορισμένες περιοχές.

          Με την εξαφάνιση λοιπόν πολλών παραδοσιακών επαγγελμάτων, δεν  επέρχεται μόνο οικονομική ζημιά αλλά και απώλεια ενός κομματιού της ιστορίας μας και της  πολιτιστικής μας ταυτότητας.

          Η έρευνα και η ανάδειξη των παραδοσιακών μας επαγγελμάτων  είναι υποχρέωση προς τον αγώνα και τον μόχθο των παππούδων μας αλλά και ένδειξη σεβασμού προς την πολιτιστική μας κληρονομιά.

          Η καταγραφή αυτή θα μας ταξιδέψει στα παλιότερα χρόνια, τότε που οι πρόγονοί μας στη Ν. Βύσσα αλλά και σ’ όλα τα χωριά της Θράκης έδιναν ένα σκληρό αγώνα επιβίωσης, με ιδρώτα και αγωνία, αλλά και με  χαμόγελο,  καλή διάθεση, αισιοδοξία για το μέλλον και ελπίδα για μια καλύτερη ζωή.

ΤΟ ΨΩΜΙ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

ΤΟ ΨΩΜΙ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

Με το ψωμί αυτό μεγάλωσαν πολλές γενεές.

Η Παρασκευή του ψωμιού.

          Η Ν. Βύσσα ήταν και παραμένει μια καθαρά γεωργική  κωμόπολη. Τα παλιότερα χρόνια, τότε που η εκβιομηχάνιση της γεωργίας ήταν κάτι άγνωστο, όλες οι εργασίες γινόταν με τα χέρια και με πολύτιμους βοηθούς τα ζώα, που ειδικά για τη  Ν. Βύσσα ήταν κυρίως οι αγελάδες. Εκτός όμως από τις καθαρά γεωργικές εργασίες , ήταν και οι εργασίες του νοικοκυριού που κι αυτές έπρεπε να γίνουν χειρονακτικά, κυρίως από τις νοικοκυρές. Πλύσιμο, καθάρισμα, μαγείρεμα, σκούπισμα, μερικές από τις βασικές εργασίες του σπιτιού.  Η βασικότερη όμως ήταν η εξασφάλιση του ψωμιού, το οποίο ήταν και η βάση της καθημερινής διατροφής.

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΙ ΄΄ΠΑΣΚΑΛΙΑ΄΄ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΙ ΄΄ΠΑΣΚΑΛΙΑ΄΄ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

Τη Μεγάλη Πέμπτη γιορτάζουμε τον Μυστικό Δείπνο.

          Η  Μεγάλη Εβδομάδα ήταν τα παλιότερα χρόνια πραγματικά βιωματική για μικρούς και μεγάλους. Κάθε βράδυ , κατά το ηλιοβασίλεμα, η καμπάνα χτυπούσε, καλώντας τους πιστούς στην εκκλησιά. Γυναίκες και παιδιά, κάθε βράδυ, πήγαιναν για να παρακολουθήσουν τις ακολουθίες των Παθών και για να συμπάσχουν με το Χριστό. Η πίστη ήταν άδολη και ανεπιτήδευτη , τόσο από τα παιδιά όσο και από τους μεγάλους. Ήταν τα χρόνια που ακόμα οι σχέσεις των ανθρώπων ήταν πραγματικές, αληθινές, ανθρώπινες. Ο ένας ήξερε για τον άλλον,  ο ένας βοηθούσε τον άλλον, ο ένας συμμετείχε στη χαρά και στη λύπη του άλλου. Τον ιερέα του χωριού, μαζί με το δάσκαλο, τον έβαζαν ένα σκαλοπάτι πιο πάνω στην κοινωνική ιεραρχία, άκουγαν με προσοχή τα λεγόμενά του και τον συμβουλευόταν για τα διάφορα προβλήματά του, εφόσον βέβαια κι αυτός ήταν αντάξιος των περιστάσεων.

΄΄Σαρακουστή΄΄ στη Ν. Βύσσα

Η λαγάνα είναι βασικό έδεσμα της Καθαράς Δευτέρας

΄΄Σαρακουστή΄΄ στη Ν. Βύσσα

α) Ονομασία, γιορτές.

 

          Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή ή Σαρακοστή ή ΄΄Σαρακουστή΄΄ όπως τη λένε σε πολλά χωριά της ευρύτερης περιοχής της Ορεστιάδας, είναι μια περίοδος νηστείας και προετοιμασίας για τον ερχομό της Ανάστασης του Χριστού. Το όνομά της το πήρε από τις ΄΄τεσσαρόκοντα ΄΄(=σαράντα) ημέρες που διαρκεί η περίοδος της νηστείας, από την Καθαρά Δευτέρα ως την Κυριακή των Βαΐων.

ΟΙ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ ΤΑ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ

ΟΙ ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ

ΤΑ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ

Ο καρνάβαλος που περιφέρεται σε πολλά μέρη της Ελλάδας,
 προσφέρει γλέντι, γέλιο και χαρά.

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΚΡΙΕΣ

ΟΝΟΜΑΣΙΑ- ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ

     Αποκριά (Απόκριες ή Αποκριές) χαρακτηρίζεται η περίοδος των τριών εβδομάδων πριν από την Καθαρά Δευτέρα, κατά την οποία επικρατεί το έθιμο του μασκαρέματος.  Ονομάστηκε έτσι γιατί συνηθίζεται να μην τρώνε κρέας οι Χριστιανοί, δηλαδή «να απέχουν από κρέας». Λέγεται και  Κυριακή της Τυροφάφου, γιατί την εβδομάδα αυτή τρώνε μόνο γαλακτοκομικά και όχι κρέας, για να προετοιμαστούν σιγά - σιγά για τη νηστεία της Σαρακοστής.

Η ΒΥΣΣΑ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ

Η ΒΥΣΣΑ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ

       Η Ν. Βύσσα, η ιστορική κωμόπολη της Θράκης, μέρα με την ημέρα  σβήνει σαν το κερί,  γεράζει  καθημερινά. Βλέπει τους ανθρώπους της να χάνονται. Το πένθιμο χτύπημα της καμπάνας είναι σε καθημερινή βάση, μερικές μάλιστα φορές και δυο τρεις φορές. Πόσοι και πόσοι άνθρωποι , γνωστοί μας και αγαπημένοι, δεν εγκατέλειψαν τα εγκόσμια, δεν τους χάσαμε, δεν του θρηνήσαμε!

  Μαζί με τους ανθρώπους χάνουμε ή χάσαμε και άψυχα αντικείμενα, που όμως τα αγαπούμε και τα νοσταλγούμε, γιατί ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα με την καθημερινή ζωή ή και με τα οικεία και αγαπητά μας πρόσωπα.

Η ΘΡΑΚΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟ 1922

Η ΘΡΑΚΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟ 1922

Πώς χαρίστηκε η Ανατολική Θράκη στην Τουρκία το 1922

«28 Σεπτεμβρίου η Θρακική Καταστροφή»

Δυστυχία, θλίψη και πόνος από την Θρακική Καταστροφή.

Το μωρό όμως είναι σύμβολο της συνέχειας και της ελπίδας.

Εισαγωγή

        Η 14η Σεπτεμβρίου, είναι η επέτειος της καταστροφής της Μ. Ασίας – Ανατολικής Θράκης.

        Έχει ανακηρυχθεί ημέρα περισυλλογής και μνήμης των αξέχαστων πατρίδων της Ανατολής και των θυμάτων της Μικρασιατικής τραγωδίας 1914-1924, όπου τα αθεράπευτα τραύματα της γενιάς του πολέμου, της βίας, της αδικίας, του πόνου και του ξεριζωμού, μαζί με την μεγαλύτερη ακόμα αθεράπευτη ανθρώπινη, ψυχολογική καταστροφή μεταδίδονται από γενιά σε γενιά και σε όλες τις επόμενες γενιές, χωρίς τελειωμό, έτσι ώστε τέτοιες συμφορές να μην επαναληφθούν ποτέ πια !!

ΤΟ ΞΩΚΛΗΣΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Ν. ΒΥΣΣΑΣ

ΤΟ ΞΩΚΛΗΣΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ  Ν. ΒΥΣΣΑΣ

          

Μικρό, απλό, απέριττο, στην κορυφή ενός λόφου, αγναντεύει πέρα στην καμπιά, προσφέροντας κουράγιο κι ελπίδα στους σκληρά  εργαζόμενους αγρότες της Ν.Βύσσας.

          

             Στη Ν. Βύσσα, στην ιστορική και  πανέμορφη ακριτική κωμόπολη της Θράκης, βρίσκεται ένα ταπεινό ξωκλήσι, το ξωκλήσι της Αγια-Παρασκευής. Θα μπορούσαμε να  πούμε ότι είναι το πιο ακριτικό ξωκλήσι της Ελλάδας, μιας και βρίσκεται σε απόσταση ενός περίπου χιλιομέτρου από τα χερσαία σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία.

          Κτίστηκε γύρω στο 1930 από πιστούς κατοίκους του χωριού, που με τον τρόπο αυτό θέλησαν να ευχαριστήσουν την Αγία Παρασκευή για τις ευεργεσίες που τους πρόσφερε και τις ελπίδες για το ευοίωνο μέλλον που τους υποσχόταν. Τα υλικά του κτισίματος απλά, πλίνθοι, πέτρα και ξύλο. Το μέγεθος μικρό, μόλις 3 επί 5 μέτρα περίπου.

           Η τοποθεσία επιβλητική, στην κορυφή ενός λόφου, αγναντεύει αγέρωχα προς τον καρπερό κάμπο της Ν. Βύσσας και προς τους πανύψηλους 4 μιναρέδες του τεμένους του Σελήμ της Αδριανούπολης.